Psychische klachten en aandoeningen

Inleiding

Psychische klachten in relatie tot arbeid komen in Nederland veel voor. Een groot deel van het langdurig arbeidsverzuim is het gevolg van psychische klachten en aandoeningen. Hierbij gaat het vaak om stress, overspanning, burn-out of depressie. Ook combinaties van deze klachten en aandoeningen treden frequent op, bijv. overspanning en depressie of burn-out en depressie.

Voor de aanpak en preventie van deze aandoeningen is voor een deel een specifieke benadering nodig, zie Werkstress en depressie.

Maar uitgebreid onderzoek heeft in de afgelopen jaren ook geleid tot een aantal algemene aanbevelingen over het omgaan met psychische klachten in relatie tot arbeid. Zo is er voor bedrijfsartsen een Richtlijn Psychische Klachten opgesteld (NVAB, maart 2000). In 2002 heeft de landelijke Commissie Psychische Arbeidsongeschiktheid aanbevelingen gedaan over het beter begeleiden van mensen met psychische klachten in relatie tot werk. Er is ook een publieksfolder gemaakt, bijvoorbeeld voor werkgevers en werknemers.

Oorzaken

Ieder mens maakt grote kans ten minste eenmaal tijdens zijn loopbaan door stress of overspannenheid uit te vallen. Daar kan van alles aan vooraf gaan. Onopgeloste priv-problemen, een hoog opgelopen werkdruk of slechte verhoudingen op het werk. Ook psychiatrische stoornissen kunnen meespelen. Ook al gaat het dus vaak om een combinatie van oorzaken, psychische klachten zijn hanteerbaar te maken, ook voor thuis, collega's en de baas. Je ellendig voelen en de uitzichtloosheid zijn reel, maar behandeling en herstel zijn vrijwel altijd goed mogelijk. Essentieel is dat de zieke én zijn omgeving signalen leren herkennen en daarop tijdig reageren.

Als er sprake is van 'ruzie op de zaak' of een conflict, is het van belang om snel bemiddeling te zoeken. Dergelijke mediation leidt vaak snel tot resultaat. De bedrijfsarts bespreekt met de werknemer of er naast het conflict ook andere oorzaken zijn voor de klachten.

Voor meer informatie zie de folder en/of de leidraad van de Commissie Psychische Arbeidsongeschiktheid.

Belangrijkste conclusie is dat een actieve benadering van problemen noodzakelijk is. 'Rust' kan soms nuttig zijn, maar 'met rust laten' pakt meestal verkeerd uit. Ook is een patiënt vaak beter af als deze onder goede begeleiding weer geleidelijk aan het werk gaat, ook als nog niet alle klachten zijn verdwenen.

Adviezen

Enkele hoofdlijnen uit de folder van de Commissie Psychische Arbeidsongeschiktheid:

• Even rust is goed, met rust laten werkt averechts.
  Liever snel hulp zoeken en tijdelijk aangepast werk dan thuis achter de geraniums.
• Arbeid is vaak het beste medicijn.
  Rust kan wel goed zijn, maar het idee dat je weer grip op je leven krijgt is essentieel. De regelmaat van (deels) weer werken en contact hebben met collega's draagt vaak bij aan herstel.
• Werknemer en werkgever zijn samen verantwoordelijk, ze staan er nooit alleen voor.
• Alléén behandelen of alléén weer aan de slag is niet de oplossing.
  Vaak is een combinatie van twee sporen nodig: én werken aan herstel én zoeken naar geschikte tijdelijke arbeid of aanpassing van de functie.
• Verschuilen achter de ander lost niets op.
• Een succesvolle oplossing vereist openheid van zaken.
  De werkgever mag vragen wat er aan de hand is en mag vragen welke taken de werknemer denkt wel te kunnen doen. De werkgever mag vragen of de werknemer al onder behandeling is en wanneer hij denkt weer aan de slag te kunnen. De werkgever heeft recht op deze antwoorden. De werknemer heeft recht op alle bijstand en informatie van de werkgever die nodig is voor herstel en terugkeer naar het werk. Deze rechten gaan prima samen met het medisch beroepsgeheim en de privacy-wetgeving.
• Psychische arbeidsongeschiktheid heeft wortels doorgaans zowel in de persoon alsook in het werk.
• Er is een laatste druppel, maar de emmer was al vol.

Meer informatie

www.psychowijzer.nl